وقتی یک دندان از دست می رود، چه اتفاقی برای استخوان فک و دندان های کناری می افتد؟
به گزارش دکترای اقتصاد، از دست دادن یک دندان ممکن است در ابتدا اتفاق بزرگی به نظر نرسد؛ به خصوص اگر دندان از دست رفته در بخش عقب دهان باشد و هنگام صحبت یا لبخند دیده نشود. به همین علت برخی افراد جای خالی دندان را برای ماه ها یا حتی مدت بیشتری بدون جایگزین باقی می گذارند. اما مسئله فقط ظاهر لبخند نیست. هر دندان بخشی از یک مجموعه به هم پیوسته است و نبود آن می تواند به تدریج روی استخوان فک، دندان های مجاور، نحوه جویدن و حتی الگوی تماس دندان های دو فک اثر بگذارد.
شدت این تغییرات برای همه افراد یکسان نیست و به محل دندان، شرایط لثه، شرایط استخوان، سن و شرایط سایر دندان ها بستگی دارد. با این حال، آگاهی از اتفاقاتی که پس از کشیدن یا از دست دادن دندان رخ می دهد می تواند یاری کند تصمیم گیری درباره جایگزینی آن به زمان ناتعیینی موکول نگردد.
بعد از کشیدن دندان، چه تغییری در فک ایجاد می گردد؟
ریشه دندان تنها وظیفه نگه داشتن تاج را بر عهده ندارد. هنگام جویدن، نیرو به وسیله دندان به استخوان اطراف آن منتقل می گردد و این تحریک مکانیکی در حفظ ساختار استخوان نقش دارد.
وقتی یک دندان کشیده می گردد، دیگر ریشه ای در آن قسمت وجود ندارد. در نتیجه، بخشی از استخوانی که قبلاً دندان را در بر گرفته بود ممکن است به مرور تغییر شکل و حجم دهد. به این فرآیند معمولاً تحلیل استخوان فک گفته می گردد.
این تغییر لزوماً با درد همراه نیست و ممکن است فرد در زندگی روزمره متوجه آن نگردد. به همین خاطر آنالیز بالینی و در صورت احتیاج تصویربرداری می تواند اطلاعات مهم تری درباره شرایط واقعی استخوان ارائه دهد.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می نماید که فرد بعد از مدت طولانی تصمیم به جایگزینی دندان بگیرد؛ زیرا میزان استخوان موجود یکی از مواردی است که هنگام برنامه ریزی روش های مختلف جایگزینی دندان آنالیز می گردد.
دندان های کناری هم ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند
جای خالی یک دندان فقط مربوط به همان نقطه نیست. دندان ها در قوس فکی در کنار یکدیگر قرار گرفته اند و تماس آن ها با دندان های مجاور به حفظ موقعیت یاری می نماید.
در بعضی افراد، پس از ایجاد فضای خالی، دندان مجاور ممکن است به مرور تمایل به حرکت یا کج شدن به سمت آن فضا پیدا کند. این تغییر همواره سریع یا شدید نیست، اما می تواند نظم تماس دندان ها را تغییر دهد.
از سوی دیگر، دندانی که در فک مقابل قرار گرفته است نیز ممکن است دیگر تماس طبیعی قبلی را نداشته باشد. در بعضی شرایط این شرایط می تواند نحوه قرار گرفتن دندان های دو فک روی یکدیگر را تغییر دهد.
به همین خاطر، یک دندان از دست رفته را نمی توان همواره به عنوان اتفاقی کاملاً مستقل در نظر گرفت. آنالیز کل سیستم جویدن می تواند نشان دهد که آیا فضای ایجادشده باید جایگزین گردد و کدام روش برای آن مناسب تر است.
آیا جای خالی دندان روی جویدن هم اثر دارد؟
تأثیر آن تا حد زیادی به تعداد و محل دندان های از دست رفته بستگی دارد. نبود یک دندان ممکن است در ابتدا چندان محسوس نباشد و فرد ناخودآگاه غذا را بیشتر با سمت دیگر دهان بجود.
اگر این عادت ادامه پیدا کند، توزیع فشار بین دو طرف دهان دیگر مانند گذشته نخواهد بود. در افرادی که چند دندان از دست داده اند، مسئله می تواند واضح تر باشد و خرد کردن بعضی غذاها دشوارتر گردد.
دندان های عقبی نقش مهمی در خرد کردن مواد غذایی دارند و دندان های جلویی نیز در بریدن غذا، تکلم و ظاهر لبخند نقش دارند. بنابراین تصمیم درباره جایگزینی دندان بهتر است فقط بر اساس دیده شدن یا دیده نشدن آن هنگام لبخند گرفته نگردد.
ایمپلنت، بریج یا پروتز؛ کدام گزینه مناسب تر است؟
برای جایگزینی دندان از دست رفته یک روش واحد برای همه وجود ندارد. ایمپلنت، بریج و انواع پروتز از گزینه هایی هستند که هرکدام شرایط، مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند.
در بریج دندانی معمولاً از دندان های مجاور برای حمایت از بخش جایگزین استفاده می گردد. پروتزهای متحرک نیز می توانند در بعضی شرایط، به خصوص زمانی که چند دندان از دست رفته اند، مطرح باشند.
در ایمپلنت دندان پایه ای در استخوان فک قرار می گیرد و پس از طی مراحل لازم، روکش روی آن ساخته می گردد. یکی از تفاوت های مهم این روش با بریج این است که برای جایگزینی یک دندان، معمولاً احتیاجی به تکیه مستقیم بر دندان های مجاور وجود ندارد.
اما این به معنی مناسب بودن ایمپلنت برای همه افراد نیست. سلامت لثه، شرایط استخوان، بعضی بیماری های زمینه ای، مصرف دخانیات و شرایط محل دندان باید پیش از انتخاب روش آنالیز شوند.
آیا بهتر است بلافاصله بعد از کشیدن دندان ایمپلنت انجام گردد؟
پاسخ برای همه یکسان نیست. در بعضی شرایط می توان پایه ایمپلنت را همزمان با کشیدن دندان قرار داد، اما انجام چنین روشی احتیاجمند آنالیز دقیق محل دندان است.
وجود استخوان مناسب، امکان دستیابی به ثبات اولیه، شرایط لثه و شرایط عفونت احتمالی از عواملی هستند که پزشک هنگام تصمیم گیری ارزیابی می نماید.
از طرف دیگر، در بعضی بیماران بهتر است پس از کشیدن دندان زمانی برای ترمیم بافت در نظر گرفته گردد و سپس مرحله کاشت انجام گردد.
نکته مهم این است که ایمپلنت فوری الزاماً به معنی دریافت روکش دائمی در همان روز نیست. زمان قرار دادن پایه و زمان وارد کردن فشار به آن دو موضوع جداگانه اند و باید بر اساس شرایط هر فرد تصمیم گیری شوند.
وقتی استخوان محدود است، برنامه ریزی اهمیت بیشتری پیدا می نماید
هرچه اطلاعات بیشتری درباره محل کاشت در اختیار دندانپزشک باشد، امکان طراحی دقیق تر طرح درمان نیز بیشتر می گردد. به همین خاطر امروزه تصویربرداری سه بعدی و ابزارهای دیجیتال در برنامه ریزی بعضی موارد ایمپلنت مورد استفاده قرار می گیرند.
در روش های مبتنی بر ایمپلنت دیجیتال، اطلاعات حاصل از تصویربرداری می تواند برای آنالیز حجم استخوان، موقعیت ساختارهای حساس و زاویه پیشنهادی پایه مورد استفاده قرار گیرد. در بعضی موارد نیز گاید جراحی برای انتقال طرح از نرم افزار به محیط دهان طراحی می گردد.
البته اصطلاح دیجیتال نباید با بدون جراحی یا بدون درد یکی دانسته گردد. ابزارهای دیجیتال بیشتر به برنامه ریزی و افزایش اطلاعات پیش از عمل یاری می نمایند و نتیجه همچنان به تشخیص، مهارت پزشک و شرایط بیمار وابسته است.
در افرادی که مدت زیادی از کشیدن دندانشان گذشته یا حجم استخوان محدود شده است، ممکن است اقدامات تکمیلی نیز مطرح شوند؛ بنابراین آنالیز زودهنگام شرایط می تواند گزینه های موجود را روشن تر کند.
چرا فقط قیمت نباید معیار انتخاب باشد؟
هزینه طبیعتاً یکی از پرسش های اصلی هنگام جایگزینی دندان است، اما مقایسه درمان ها فقط با یک عدد می تواند گمراه نماینده باشد.
برای مثال در ایمپلنت، برند پایه، نوع روکش، احتیاج یا عدم احتیاج به اقدامات تکمیلی، شرایط استخوان و تعداد دندان های مورد احتیاج در هزینه اثر دارند. مهم تر از آن، تشخیص و برنامه ریزی درست پیش از آغاز درمان است.
انتخاب گزینه ای صرفاً به دلیل مقرون به صرفه تر بودن، بدون اینکه شرایط استخوان و دلیل از دست رفتن دندان آنالیز گردد، لزوماً تصمیم مناسبی نیست. از سوی دیگر، هزینه بالاتر نیز به تنهایی تضمین نماینده نتیجه بهتر نیست.
بیمار باید بداند دقیقاً چه مراحلی قرار است انجام گردد، آیا احتیاج به اقدام تکمیلی دارد، چه نوع روکش و ایمپلنتی پیشنهاد شده و پیگیری های بعدی چگونه انجام می شوند.
هنگام انتخاب مرکز دندانپزشکی چه نکاتی را آنالیز کنیم؟
اولین معیار باید کیفیت ارزیابی اولیه باشد. در یک مراجعه اصولی، فقط جای خالی دندان آنالیز نمی گردد؛ شرایط لثه، دندان های مجاور، تماس دندان ها، میزان استخوان و سابقه پزشکی فرد نیز ممکن است در تصمیم نهایی نقش داشته باشند.
بعلاوه بهتر است پزشک درباره گزینه های مختلف شرح دهد و تعیین کند چرا یک روش برای شرایط بیمار مناسب تر است. مشاهده نمونه های واقعی، آگاهی از مراحل کار و دریافت شرح درباره محدودیت ها نیز به تصمیم گیری بهتر یاری می نماید.
موقعیت جغرافیایی کلینیک نیز برای درمان هایی که ممکن است چند جلسه مراجعه داشته باشند اهمیت دارد. برای مثال افرادی که در پی یک کلینیک دندانپزشکی در زعفرانیه یا سایر منطقه ها تهران هستند، بهتر است در کنار دسترسی، امکانات تشخیصی و نحوه برنامه ریزی درمان را نیز آنالیز نمایند.
کلینیک دندانپزشکی دکتر الهه صادقی در زعفرانیه از جمله مراکزی است که خدمات مرتبط با جایگزینی دندان، ایمپلنت و درمان های ترمیمی و زیبایی را ارائه می دهد و انتخاب روش پس از آنالیز شرایط هر مراجعه نماینده انجام می گردد.
هنگام انتخاب مرکز دندانپزشکی چه نکاتی را آنالیز کنیم؟
انتخاب مرکز مناسب برای جایگزینی دندان از دست رفته فقط به موقعیت جغرافیایی یا هزینه محدود نمی گردد. کیفیت معاینه اولیه، آنالیز شرایط لثه و استخوان، ارزیابی دندان های مجاور و شرح شفاف گزینه های موجود، از مهم ترین مواردی هستند که پیش از آغاز درمان باید مورد توجه قرار گیرند.
در این میان، دکتر الهه صادقی در کلینیک دندانپزشکی خود در زعفرانیه، پیش از انتخاب روش درمان، شرایط هر مراجعه نماینده را به صورت اختصاصی آنالیز می نماید. در موارد مرتبط با ایمپلنت نیز شرایط استخوان فک، سلامت لثه، موقعیت دندان از دست رفته و احتیاج احتمالی به اقدامات تکمیلی در تصمیم گیری نهایی در نظر گرفته می گردد.
این رویکرد اهمیت زیادی دارد، زیرا مناسب ترین روش برای همه افراد یکسان نیست. ممکن است برای یک بیمار ایمپلنت انتخاب مناسبی باشد و برای فرد دیگری، با توجه به شرایط دهان و دندان، روش دیگری پیشنهاد گردد. به همین خاطر، مشاهده نمونه درمان ها، آگاهی از مراحل کار و دریافت شرحات کامل از پزشک پیش از تصمیم گیری می تواند به انتخاب آگاهانه تر یاری کند.
منبع: یک پزشک